Construction Time

Stela Vasileva’nın İnşaat Zamanı sergisi Türkiye’deki ilk kişisel sergisi ve sanatçı inşaatı basit bir pratikten çok daha öte bir olgu olarak ele alıyor. Kağıt üzerine yapılmış çizimler, cam ve demirden yapılmış enstalasyonlardan oluşan seçkide Vasileva inşaat kavramını sürekli oluşum halindeki mekanı görme ve hissetme bağlamında algısal ve kavramsal bir durum olarak irdeliyor. Bitmiş yapıları sunmak yerine parçalar ve aralıklı anlar sunarak, inşaatı sonu açık bir keşif süreci olarak deneyimlemeye davet ediyor. Böylece yapıların nasıl anlam kazandığına dair boşluk ve form tarafından şekillendirilen bir tür meditasyona tanıklık ediliyor. Yıkım ve yeniden inşa döngülerinin hiç bitmediği bir şehir olan İstanbul’un merkezinde İnşaat Zamanı, şehrin kalıcılık ve geçicilik arasındaki dengesini yansıtıyor. Vinçler gibi araçlar ve makinelerin günlük ses manzarasını oluşturduğu bir metropolde Vasileva’nın yapıtları inşaatı bir oluşum hali olarak çerçeveliyor.

Vasileva’nın pratiğinin merkezinde günlük mekanların soyutlanması görülüyor ve sanatçı depo alanları, şantiyeler gibi kentsel mekanlardan ilham alıyor. Bu mekanlar kelimenin tam anlamıyla belgelenmiyorlar, aksine Vasileva gerçeklikten bazı unsurları çıkartıyor ve bunları sadeleştirilmiş kompozisyonlar içinde yeniden bağlamlaştırıyor. Bir merdiven, demir bir çubuk veya hareket halindeyken yarısı çizilmiş bir figür işlevsel bağlamından koparılarak, yeni bir diyalog içinde resmediliyor. Sanatçının izole etme ve yeniden görme yöntemi sıradan malzemelere farklı bir varlık kazandırıyor. Vasileva açık anlatıyı silerek uzamsal algıyı ön plana çıkarıyor ve bizden hikaye yerine ağırlık, denge ve aralıkları düşünmemizi istiyor. Ortaya çıkan ise nesnelerin ve figürlerin bir denge içinde tutulduğu, gerilim ve askıda bulunma durumlarını temsil eden görsel bir dil oluyor.

Resimlerde boşluk ve beyaz alan nötr bir arka plan olmaktan ziyade aktif bir unsur olarak yer alır ve Vasileva’nın çizimlerinde insan figürleri veya aletler sadece geçici ve kısmi biçimde görünür. Bükülmüş bir diz, bir gövde, bir iskele veya kirişlere bakıldığında bu unsurların geniş beyaz yüzeyler üzerinde anlık hareketlerinin ve nesnelerin parçalarının yakalandığı görülür. Kağıdın boş alanları anlamla yüklüdür ve izleyicinin bakışını harekete geçiren yapılandırıcı aralıklar olarak işlev görür. Bu boş alanlar bir ritim, bakışı yavaşlatan zamansal bir duraklama getirir. Burada algı, varlık ve yokluk aracılığıyla ortaya çıkar. Görüntüler zihnimizde tamamlanır ve izleyici sanat yapıtının anlamının inşasına katılır. Vasileva’nın boşluğu kullanımı mekansal ve zamansaldır, sanatçı bu aralıkları sezgisel olarak kullanır ve boşluğun statik görüntü içinde zamanı içermesine izin verir.

Aralıklara olan bu duyarlılık sergi mekanındaki yerleştirmelerde de görülür ve Vasileva cam ve demir kullanarak aynı anda sağlam ve kırılgan sahneler oluşturur. Şeffaflığı ve kırılganlığıyla cam, sağlamlığı ve yapısal ağırlığıyla demirle eşleştirilmektedir. İki malzeme birbirine güvendikleri bir denge içindedir ve metal, mimariyi akla getirirken, cam ışığı yakalamaktadır. Vasileva, ayrıca, çizim ve heykel arasındaki çizgiyi bulanıklaştırır. Bir yanda demir çubuklar galeri mekanında doğrusal yörüngeler çizer ve çizimlerinde kullandığı boşluklar gibi düzlemsel duraklama alanları yaratır. Her iki üretimde de resmi tamamlamak için malzemelere ve izleyicinin algısal katılımına güvenir. Böylece yapıtlar kendi başlarına uzamsal çizimler haline dönüşür.

İnşaat Zamanı, inşaatı bir düşünme ve görme biçimi olarak yorumlar. Vasileva’nın eleştirel ve şiirsel bakış açısı, her kirişin ve çizginin bir anlam potansiyeli taşıdığını gösterir. Sergi, kırılganlığı ve geçiciliği kucaklarken aynı zamanda bunların içinde bir tür yapı ve netlik bulur. Burada, yapma ve bozma arasında kavramsal bir denge mevcuttur ve Vasileva’nın çalışmaları, mekân ve değişim üzerine daha geniş bir söylemin parçası olarak ortaya çıkar. İnşaat Zamanı, bu nedenle hem bireysel bir ifade hem de dünyanın koşulları üzerine bir yansıma olarak okunabilir. Oluşum hâllerini vurgulayarak sergi, bizi süreçte ve algıda değer bulmaya davet eder. Galeri mekânında, çizgiler ve formlar arasında inşaat, sürekli bir farkındalık inşası olarak algılanır. İzleyiciler, görme eylemiyle yapıtları tamamlar ve bu sayede İnşaat Zamanı’nın gerçek yapısı da inşa edilmiş olur.

– Firat Arapoglu