Flying rivers

Uçan nehirler, yüzlerce kilometre boyunca uzanan, görünmez dev su buharı “akıntılarıdır”. Bu buhar şeritleri, yağmur ormanlarındaki ağaçların buharlaşması ve terlemesi* sonucu oluşur ve tropikal bölgelerden daha serin enlemlere büyük miktarda nem taşır. Bir atmosferik nehir kıyıya ulaşıp bir dağa tırmandığında, hava soğur, yoğunlaşır ve içerdiği su buharını şiddetli yağmur ya da kar şeklinde bırakır.

Burada yağmur yağdığında, bunun nedeninin dünyanın öbür ucundaki ağaçlar olduğunu hayal etmekte zorlanırız. Zihnimizde yağmur, yakın coğrafyalarda oluşan ve gerçekleşmesi garanti bir doğa olayı gibi görünür. Oysa yağmur, ona atfettiğimiz yerel niteliğin çok ötesine geçen karmaşık bir olaylar ve koşullar ağıdır.

Bu sergide yer alan işler, yağmur ormanları tarafından “solunan” ve çevremizdeki ormanlar tarafından “içine çekilen” suyun uzun yolculuğunu izleyen bireysel işaretler gibi ortaya çıkar. Aynı anda hem şiirsel hem de apokaliptik olan bu işler, iyi bir yaşam için en önemli kaynaklarımızdan bazılarını ne kadar kolay yok ettiğimize ve bunun sonucunda ciddi toplumsal çatışmalara dönüşen olaylara neden oluşumuza dair bir kırmızı alarm niteliği taşır.

Gérard Moss ve “Romeo” Embraer Sertanejo (PT-RXE)

Gérard Moss (16 Mayıs 1955 – 16 Mart 2022), İngiltere doğumlu İsviçre-Brezilyalı bir pilot, mühendis, konuşmacı, ekolojist ve araştırmacıydı.

2007 yılında Gérard Moss, University of São Paulo, National Institute for Space Research, State University of Rio de Janeiro ve Brazilian Foundation for Sustainable Development ile birlikte, Amazon ormanlarının yok edilmesinin neden olduğu bulutlardan gelen su akışını ve bunun yayılımını değerlendirmek amacıyla bir araştırma projesi başlattı.

Proje, suyun kökenini ve Amazon Nehri’nden Güney Amerika’nın güneyine doğru olan akışını incelemek amacıyla havadan su örnekleri toplamayı içeriyordu. Bu çalışma, “Brasil das Águas” (Suların Brezilyası) adlı daha büyük bir projenin parçasıdır.

Moss’a göre, bu uçan nehirlerin taşıdığı su miktarı Amazon Nehri’nin debisine eşdeğer olabilir; çünkü her bir ağaç günde yaklaşık 300 litre atmosferik suyun oluşmasına katkıda bulunur. 2006–2007 yılları arasında yedi Brezilya nehri araştırmaya konu olmuştur (Araguaia, Grande, Ribeira, Miranda, Ibiqui, Verde ve Guaporé).

2007 yılında örneklerin toplanmasının ardından, bunlar havadaki su buharıyla karşılaştırılmaya başlandı. Sonuç olarak, su buharının büyük bir bölümünün Amazon nehirlerinden kaynaklandığı ve “uçan nehirler” adı verilen bu olgunun ortaya çıktığı sonucuna varıldı.